Archive for the Category »EXPERIMENTEN «
Een lege frisdrankfles is eigenlijk niet leeg. Er zit nog lucht in. Door al die lucht neemt zo’n lege fles nog best veel ruimte in. Je kunt de fles best wat platter maken. Kun jij dit zonder te duwen?
nodig
plastic fles met dop
warme kraan
gootsteen
vriezer
volwassene
15 minuten
stappen
- vraag een volwassene je te helpen met de warme kraan
- vul de fles met warm water
- wacht 10 seconden
- giet de fles leeg in de gootsteen
- doe de dop zo snel mogelijk op de fles
- leg de fles in de vriezer
- wacht tot er een ploppend geluid uit de vriezer komt
- haal de fles uit de vriezer
Wat is er gebeurd? Hoe denk je dat dit komt?
uitleg
Door het warme water is de fles opgewarmd. Tijdens het weggieten van het water komt er lucht in de fles. Doordat de fles warm is wordt de lucht in de fles ook warm. In de vriezer koel je de lucht en de fles af. Als je lucht koud maakt dan krimpt het. Hierdoor wordt de fles dus platter.
extra uitleg
Overal om ons heen zijn luchtmoleculen. Deze luchtmoleculen zorgen voor luchtdruk. Bij de fles is er sprake van luchtdruk die van buiten de fles op de fleswand drukt en luchtdruk die vanuit binnen op de fleswand drukt. De druk van buiten en binnen is even groot en hierdoor gebeurt er niets met de fles.
Doordat de dop op de fles zit kan er geen lucht in of uit. Er zit dus een bepaald aantal moleculen in de fles. Deze moleculen bewegen, ze botsen tegen elkaar en tegen de fleswand, dit is luchtdruk. Hoe hoger de temperatuur, hoe harder de moleculen bewegen en hoe meer ruimte ze innemen. Door de fles te koelen bewegen de moleculen minder hard. Ze botsen minder hard tegen elkaar en de fleswand, de luchtdruk wordt dus kleiner. De buitenluchtdruk is hetzelfde gebleven. De lucht van buiten de fles duwt nu harder dan de lucht in de fles. Hierdoor wordt de fles platter.
Dit proefje gaat het beste met grote temperatuurverschillen. Pas daarbij wel op je handen.
Als je in het water springt ben je nat. Als alleen je vingertopje in het water steekt is hij ook nat. Of toch niet?
Nodig
kruiden die drijven
glas water
10 minuten
Stappen
- Strooi een flinke laag kruiden op het water
- Wacht tot het water in het glas stilstaat
- Duw nu voorzichtig je vingertopje in het water, niet te diep
Wat gebeurde er?
Uitleg
| Als het goed is zitten er wel kruiden aan je vinger maar is je vingertopje niet nat geworden.
|
| Extra uitleg
Water bestaat uit een heleboel watermoleculen, deze trekken elkaar heel sterk aan. Een watermolecuul in het glas water wordt aan alle kanten omgeven door andere watermoleculen. Er wordt dus aan alle kanten aan dit watermolecuul getrokken. Omdat het trekken aan alle kanten gebeurt, heffen deze verschillende richtingen van trekken elkaar op. Bij de moleculen die aan de bovenkant aan lucht grenzen zijn deze krachten anders. Omdat er aan de bovenkant geen andere watermoleculen die aan het watermolecuul trekken en aan de onderkant en zijkant wel, wordt een sterke laag gevormd. De moleculen worden hard naar beneden en opzij getrokken. Deze laag gedraagt zich als een elastisch vel zoals een gespannen ballonvel. Het wordt ook wel oppervlaktespanning genoemd. |
De laag kruiden blijft op het water liggen. Als je met je vinger op de kruiden drukt, deuk je de waterlaag een beetje in, maar je komt niet met je vinger in het water. Dit komt doordat de bovenste laag van het water heel sterk is, dit wordt oppervlaktespanning genoemd. Sommige insecten maken ook gebruik van de oppervlaktespanning, zoals de schaatsenrijder, hij kan op het water lopen.
